„Tylko najbliższa rodzina” – powiedziała moja córka o Bożym Narodzeniu, więc świętowałam z kimś innym…
Powiadomienie przyszło o 21:47
Ani jednego telefonu. Ani jednej z notatek głosowych Sary z lekkim, chrapliwym śmiechem na początku, jakby próbowała brzmieć swobodnie w czymś, co miało znaczenie. To był SMS. Czysty. Sprawny. Tak jak pisała do współpracowników i na grupowym czacie w przedszkolu.
„Tato, o świętach Bożego Narodzenia. Mama Derericka nie czuje się najlepiej. Spędzamy je u nich w Beaverton. Tylko najbliższa rodzina. Rozumiesz?”
Długo wpatrywałem się w ekran, jakby słowa miały ułożyć się w coś cieplejszego, gdybym wpatrywał się wystarczająco uważnie.
Kursor mrugał w polu wiadomości, czekając na moją odpowiedź.
Napisałam trzy różne odpowiedzi – jedną, która brzmiała zraniona, drugą, która brzmiała sarkastycznie, i trzecią, która brzmiała jak mężczyzna błagający własne dziecko, żeby o nim nie zapomniało – i usunęłam je wszystkie. Każda wersja wydawała się zbyt odkrywcza, jakbym podawała jej nóż i pokazywała, gdzie ma nacisnąć.
W końcu wysłałem tylko: „Oczywiście. Trzymaj się”.
To było trzy tygodnie temu.
Teraz stoję w salonie Patricii w północno-zachodnim Portland, obserwując, jak reguluje oświetlenie trzymetrowej jodły Douglasa, podczas gdy jej córka kłóci się z synem o to, czy gwiazda ma się pojawić przed czy po girlandzie.
W kominku pali się ogień. Prawdziwe drewno, nie jeden z tych udających płomienie gazowe. Trzaska i strzela, a zapach sosny i dymu unosi się w pomieszczeniu jak wspomnienie, którego nie sposób zlokalizować.
Ktoś w kuchni robi gorący cydr. Słyszę – metalową łyżkę uderzającą o garnek, cichy szmer rozmów, wybuch śmiechu. Brzęk kubków.
I po raz pierwszy od trzech lat, odkąd zmarła Margaret, nie mam wrażenia, że przeszkadzam komuś w świętowaniu Bożego Narodzenia.
„Richard, powiedz im” – mówi Patricia, odwracając się do mnie z tym uśmiechem, który wciąż mnie zaskakuje. „Gwiazda zapala się na końcu, prawda?”
„Trzymam się z daleka” – mówię, unosząc ręce. „Przyszłam tu tylko po cydr”.
Jej syn Michael się śmieje.
„Mądry człowiek.”
Ale nie jestem tu tylko dla cydru.
Jestem tutaj, ponieważ dwa miesiące temu, na warsztatach fotograficznych w ogrodzie japońskim, Patricia usiadła obok mnie i zapytała, co próbuję uchwycić.
To był jeden z tych wilgotnych portlandzkich poranków, kiedy chmury wiszą tak nisko, że można ich dotknąć, a miasto jakby wstrzymywało oddech. W japońskim ogrodzie panowała cisza charakterystyczna dla miejsc świętych, nawet gdy przechadzali się po nim ludzie – ciche kroki, przyciszone głosy, kapanie wody z bambusa na kamień.
Zapisałem się na warsztaty, bo próbowałem na nowo nadać kształt swoim dniom. Bo po pogrzebie Margaret czas zamienił się w rodzaj mułu – godziny gęste i powolne, tygodnie zlewające się w jedno, święta nadchodzące niczym terminy, których nie chciałem stawiać czoła.
Kupiłem nowy obiektyw, żeby przekonać samego siebie, że nadal mam plany.
I tam była.
Patricia w wełnianym płaszczu w kolorze grafitu, siwe włosy spięte spinką, wyraz twarzy świadczący o tym, że zwracała uwagę, zanim jeszcze się odezwała. Nie wpatrywała się. Nie skanowała wzrokiem. Słuchała wzrokiem.
Usiadła obok mnie na ławce przy stawie z karpiami koi i nie zapytała: „Jaki to rodzaj aparatu?”, jak większość ludzi, ale:
„Co próbujesz uchwycić?”
Przebrnąłem przez coś o świetle i cieniu, o tym, jak mgła zmiękcza krawędzie liści klonu, sprawiając, że wszystko wygląda jak akwarela. Spodziewałem się, że grzecznie skinie głową i odwróci wzrok.
Zamiast tego skinęła głową, jakbym powiedział coś prawdziwego.
„Właśnie o to chodzi” – powiedziała, jakbyśmy byli dwoma spiskowcami, którzy zauważyli to samo.
Potem poszliśmy na kawę do małej knajpki na Cornell Road, takiej, w której pachniało espresso i cynamonem. Zamierzałem, że to potrwa piętnaście minut.
Zajęło to godzinę.
A tydzień później kolacja.
Potem kolejne warsztaty, i kolejne, i nagle znalazłam powody, żeby wyjść z domu, i to nie tylko związane ze sprawunkami.
Nie miałam nazwy na to, co się działo.
Jeszcze nie.
Ale wiedziałam, że dzięki temu znów poczułam się sobą – że ta część mnie, która śmiała się z okropnych kalamburów Margaret, ta część, która była ciekawa świata, nie umarła.
Telefon od Sary zadzwonił następnego ranka, 15 grudnia, wcześniej niż zwykle dzwoniła w niedziele.
„Tato, cześć. Szybkie pytanie.”
Siedziałem przy kuchennym stole z kawą i „The Oregonian”, gazeta rozłożona jak rytuał. W domu panowała cisza, taka jak zawsze – nie było nucenia Margaret w kuchni, nie brzęczały jej bransoletki na blacie.
„Dzień dobry tobie również” – powiedziałem.
„Przepraszam. Tak, dzień dobry.”
Zapadła cisza, jakby sprawdzała scenariusz.
„Słuchaj” – powiedziała – „rozmawiałam z Derekiem i zastanawialiśmy się, czy nie mógłbyś przyjechać na święta 26-go”.
„25. to istne szaleństwo z dzieciakami i rodziną Derericka. A wiesz, jak się zachowuje jego matka”.
Wiedziałem jak się miała matka Derericka.
Spotkałem ją dwa razy. Zaproponowała mi herbatę i zapytała o pogodę jak normalny człowiek.
Nie chodziło o nią.
„O której 26?” – zapytałam, bo stare nawyki trudno wykorzenić. Bo większość życia Sarah spędziłam ucząc się, jak być łagodną, elastyczną i nie prosić o zbyt wiele.
„Może koło trzeciej” – powiedziała z ulgą w głosie, jakby spodziewała się, że będę walczyć. „Zostawimy ci trochę resztek”.
Resztki.
26 grudnia.
Spojrzałem na swoje odbicie w ciemnym oknie nad zlewem. Sześćdziesiąt cztery lata. Wdowiec od trzech lat. Mężczyzna, który z zasady wciąż golił się każdego ranka, mimo że nikt nie patrzył.
Moja córka częstowała mnie resztkami indyka dzień po Bożym Narodzeniu.
„Właściwie” – powiedziałem, a mój głos zaskoczył mnie tym, jak spokojnie brzmiał – „Sarah, mam plany”.
Cisza.
Następnie:
„Plany?”
„Spędzam święta Bożego Narodzenia z przyjaciółmi”.
„Jacy przyjaciele?”
To był ton wypowiedzi, nie ciekawość.
Podejrzenie, ostre i natychmiastowe, jakbym jej właśnie powiedział, że spędzam święta Bożego Narodzenia z mafią.
„Tylko przyjaciele” – powiedziałem. „Ludzie z mojego klubu fotograficznego”.
„Należysz do klubu fotograficznego?”
Kolejna pauza.
„Już od czterech miesięcy” – dodałem.
„Nie wiedziałam o tym” – powiedziała, a w jej głosie można było usłyszeć nutę urazy, a może zażenowania.
Jakby moje życie toczyło się dalej bez jej pozwolenia.
Nie wiedziałem, że muszę zgłaszać swoje działania.
„Nie o to mi chodziło, tato” – powiedziała szybko. „Po prostu… nigdy o tym nie wspomniałeś”.
Bo nigdy nie pytałeś, pomyślałem.
Ale powiedziałem: „To mi dobrze zrobiło. Pozwala mi wyjść z domu”.
„Wspaniale, tato. Naprawdę.” Jej głos złagodniał na sekundę, jakby przypomniała sobie, że jestem człowiekiem. „Ale święta z obcymi? No dalej.”
„To nie są obcy ludzie” – powiedziałem.
Znów ten ton. Ten, który sprawił, że poczułem się jak dziecko, a ona jak rodzic.
„Rozmawialiśmy z Derekiem” – powiedziała – „i naprawdę uważamy, że byłoby lepiej, gdybyś przyjechał 26-go. Boże Narodzenie to czas dla rodziny”.
Oglądałem wronę lądującą na płocie za moim domem.
Margaret uwielbiała wrony. Mówiła, że są mądrzejsze, niż większość ludzi im przypisywała. Zostawiała orzeszki ziemne na poręczy i śmiała się, gdy spadały z nieba, jakby były właścicielkami całego miejsca.
„Masz rację” – powiedziałam i poczułam, jak coś we mnie się uspokaja. „Boże Narodzenie to czas dla rodziny. Dlatego spędzam je z ludźmi, którzy naprawdę chcą, żebym tam była”.
„Tato” – powiedziała Sarah znowu ostro – „muszę iść”.
„Porozmawiam później.”
Rozłączyłem się.
Moja ręka się trzęsła. Nie ze złości.
Z czegoś innego.
Coś, co przypominało wstawanie po zbyt długim siedzeniu, kiedy nogi nie były do końca pewne, czy nadal są sprawne.
Oddzwoniła dwa razy.
Nie odpowiedziałem.
Napisała SMS-a:
„Tato, nie bądź taki.”
Nie odpowiedziałem.
Długo wpatrywałem się w wiadomość.
Nie bądź taki.
Na przykład co?
Jak osoba z uczuciami.
Jak mężczyzna, który ma już dość chowania się pod płaszczem, którego potrzebuje tylko podczas deszczu.
Patricia odebrała mnie o 10:00 rano w Boże Narodzenie.
Miała na sobie czerwony sweter i przechyloną na głowę czapkę Mikołaja, jakby się w niej urodziła.
Kiedy otworzyłem drzwi, wręczyła mi pasujący kapelusz.
„To nie podlega negocjacjom” – powiedziała.
„Nie noszę kapeluszy.”
„Dziś tak.”
W jej samochodzie unosił się delikatny zapach mięty pieprzowej i balsamu do rąk. Na siedzeniu pasażera leżała torba z zapakowanymi prezentami, a ona stukała w kierownicę w rytm radia, nucąc pod nosem.
Dopiero wtedy zdałem sobie sprawę, jak dawno nie siedziałem w samochodzie z kimś, kto naprawdę cieszył się, że dokądś jedzie.
O południu jej dom był już pełen.
Michael i jego żona Kayla oraz dwójka ich dzieci – sześcioletni Eli, któremu brakowało dwóch przednich zębów, oraz trzyletnia Lucy, ubrana w aksamitną sukienkę, która sprawiała, że wyglądała jak maleńka wiktoriańska laleczka.
Córka Patricii, Jennifer, i jej dziewczyna Marisol przybyły w pasujących do siebie zielonych piżamach, niosąc tacę z tamales, co sugerowało, że są w błędzie.
Dwie pary z klubu fotograficznego, które kłóciły się o aparaty w ten sam sposób, w jaki ludzie kłócą się o politykę.
A sąsiadka, która miała osiemdziesiąt siedem lat i opowiadała nieodpowiednie dowcipy głosem tak niewinnym, że niemal wierzyłeś, iż ona nie zdaje sobie sprawy, że są nieodpowiednie.
Było głośno.
Chaotyczny.
Wspaniały.
Wnuk Patricii pokazał mi swój nowy teleskop, wyciągając mnie na tylne patio z całą powagą naukowca.
„Babcia mówi, że widać Jowisza” – powiedział, wskazując na niebo, jakby osobiście to zaplanował.
Jennifer zapytała mnie o aparat i naprawdę słuchała, gdy opowiadałem jej o nowym obiektywie, który kupiłem. Nie robiła tego z uprzejmym uśmiechem, jaki ludzie dają, gdy czekają, aż przestanę mówić, ale z prawdziwą uwagą.
Kiedy wspomniałem coś o przysłonie, skinęła głową, jakby zrozumiała. Kiedy zażartowałem, że nigdy nie nauczyłem się fotografować maluchów, bo odmawiały współpracy, roześmiała się i powiedziała: „Słusznie”, jakby była w okopach.
Jedliśmy szynkę, ziemniaki zapiekane w piekarniku i zieloną fasolkę z migdałami.
Ktoś upiekł trzy rodzaje ciast — jabłkowe, pekanowe i czekoladowe, które wyglądało, jakby miało stać w witrynie piekarni.
O godzinie 14:00 Michael zaproponował zdjęcie grupowe.
„Wszyscy się usadowić” – powiedział.
„Richard” – dodał, wskazując – „wy dwaj, tuż obok mamy”.
Patricia wciągnęła mnie w kadr.
Jej ramię obejmujące mnie w talii wydawało się naturalne.
Łatwy.
Jakbyśmy robili to od lat.
Michael zrobił około piętnastu zdjęć, każąc wszystkim robić śmieszne rzeczy, na przykład „udawajcie zaskoczenie” i „udawajcie, że się lubicie”, co doprowadzało dzieci do płaczu.
„Mam” – powiedział w końcu. „Wyślę je wszystkim”.
„Najpierw wyślij je do mnie” – powiedziała Patricia. „Chcę jeden wysłać”.
„Mama jest teraz sławna na Instagramie” – zażartowała Jennifer.
„Wątpię” – odparła Patricia, ale się uśmiechała. „Lubię dzielić się dobrymi dniami”.
O godzinie 18:00 Patricia i ja zmywałyśmy naczynia, podczas gdy wszyscy inni udali się do salonu, żeby obejrzeć film.
Ona się myła. Ja się suszyłem. Mój telefon leżał na blacie, ekranem do dołu, jakby coś mu się stało.
Zaczęło brzęczeć.
Raz.
Dwa razy.
Trzykrotnie.
Cztery.
Spojrzałem na to.
Wszystko od Sary.
Patricia zauważyła.
„Możesz to dostać” – powiedziała. „W porządku”.
Jej głos nie był oskarżycielski. Nie był napięty.
To było po prostu… miłe.
„To twoja córka?”
Opowiedziałem jej o Sarze, o świątecznym zaproszeniu, które wcale nie było zaproszeniem, i o ostatnich trzech latach, kiedy to coraz wyraźniej wskazywały na to, że staję się dla niej obowiązkiem, a nie priorytetem.
Kiedy tak mówiłam, słyszałam, jak mówię takie zwroty, jak „nie chcę być ciężarem” i „ona jest zajęta”, i uświadomiłam sobie, ile razy tłumaczyłam się z samotności, bo wstydziłam się przyznać, że chcę być chciana.
Patricia wytarła ręce ściereczką kuchenną.
„Tak” – powiedziała cicho. „Pewnie chce życzyć Wesołych Świąt”.
Prawdopodobnie.
Ale kiedy w końcu sprawdziłam, okazało się, że wiadomości nie zawierają życzeń świątecznych.
„Tato, zadzwoń do mnie.”
„Tato, musimy porozmawiać.”
„Dlaczego masz wyłączony telefon?”
„Kim jest ta kobieta?”
Leave a Comment